Carlos Ruiz Zafon: “Ergens moest een plek zijn waar alles samenkomt”.

Carlos Ruiz Zafon – auteur van succesromans Schaduw van de wind en Het spel van de Engel – voegt met De gevangene van de hemel het op een na laatste deel toe aan het vierluik over het Kerkhof der vergeten boeken. Alhoewel net als haar voorgangers afzonderlijk te lezen is volgens de auteur deze derde roman de schakel tussen de vier delen. Zafon: “Het vierluik is een labyrint met verschillende gangen, mogelijkheden en geheimen. Maar ergens moest een plek zijn waar alles samenkomt. De gevangene van de hemel is die plek.”

In oudere interviews noemde u De schaduw van de wind een boek over lezen en lezers, Het spel van de Engel vatte u samen als een boek over schrijven en schrijvers. Hoe zou u De gevangene van de hemel definiëren?
“De gevangene van de hemel is het hart van de gehele cyclus. De roman kenmerkt zich vooral door haar eigen unieke spreker. Kijk, elk deel kent tot nu toe zijn eigen stem. In De Schaduw van de wind is dat die van schrijver Julian Carax, in Het spel van de engel spreekt schrijver David Martin. In De gevangene van de hemel laat ik voor het eerst geen schrijver aan het woord, maar gaat de hoofdrol naar de ‘zot’ uit de voorgaande twee delen: Fermin Romero de Torres.”

“Om toe te werken naar het komende deel vier, de grand finale, moest ik eerst naar de kern van het verhaal. Fermin is de enige die ons daar kan brengen. Zijn geheimen, die in dit derde deel worden onthuld, brengen de verhaallijnen van de twee voorgaande delen samen. Het verhaal in De gevangene van de hemel is dat van Fermin: hoe is hij de man geworden die hij is? Welke prijs moest hij betalen om het juiste te doen in een onjuiste wereld? We leren dat zijn ontmoeting met Daniel niet toevallig was en we zien eindelijk wie Fermin echt is; het morele centrum, iemand die de waarheid vertelt, op zijn eigen flamboyante manier. Het hele boek heeft het karakter van Fermin: sneller, lichter, grappiger.”

Net als de vorige twee delen uit het gelaagde vierluik is De gevangene van de hemel te interpreteren als een lofzang op het effect van literatuur. Bent u heimelijk een schrijver met een missie? Een die literatuur en het lezen ervan wil promoten?
“Ik nodig mensen graag uit de schoonheid van taal te ontdekken. Lezen brengt herinneringen met zich mee die je als lezer voorgoed kunnen veranderen. Lang niet iedereen weet wat een plezier een boek teweeg kan brengen. Ik zou het fijn vinden als ik in staat zou zijn op z’n minst een zekere leesnieuwsgierigheid te wekken.”

“Ik denk dat dat gevoel is ontstaan in de tijd dat ik romans schreef voor jongvolwassenen. Ik moet boeken schrijven, dacht ik, die jonge mensen aan het lezen krijgen. Als ze klaar zijn met mijn boek moeten ze geïnspireerd zijn geraakt om nog veel meer boeken te willen ontdekken. Ik heb mensen altijd al de literatuur in willen lokken. Het leven is te kort om niet te genieten van literatuur.”

Wat maakt de literatuur het waard om ingelokt te worden?
“Literatuur transformeert taal in een kunstvorm. Voor mij is die relatie met taal ontzettend belangrijk. Taal vormt onze identiteit, het bepaalt hoe wij kennis, en ideeën in ons opnemen en delen met anderen. Taal is als een software die we gebruiken, vergelijkbaar met cijfers en muziek. Het werkt als interface tussen mens en realiteit. Het ligt in de menselijke natuur om te vertellen en te luisteren, om taal te gebruiken om de wereld te begrijpen. Sommige zaken, ik denk onder andere mijn verhalen, kunnen niet anders worden uitgelegd dan via taal.”

“De manier waarop een verhaal wordt verteld fascineert mij mateloos. Wie een kathedraal wil bouwen heeft mankracht en materiaal nodig. Om te kunnen schrijven en lezen heb je weinig meer nodig dan je eigen geest. Met niets meer dan inkt en papier kan ik een grenzeloos universum creëren. Dat is magie. Ik vind het dan ook een intrigerende bezigheid me te verdiepen in hoe verhalen werken: hoe is dit boek geschreven zodat het dit effect teweegbrengt?”

Wat hoopt u dat het effect is van uw eigen werk?
“Het eerste wat ik probeer is het opwekken van een intense ervaring. Een die schoonheid, spanning, mysterie en emotie combineert. Ik wil de lezer allereerst verleiden een wereld binnen te gaan. Als dat eenmaal is gelukt wil ik de lezer uitnodigen na te denken.”

“Ik ben geen priester, ik wil niemand ergens van overtuigen maar ik wil de lezer wel uitnodigen een gesprek aan te gaan met zichzelf. Het gaat daarbij niet over goed of fout. Ik vraag hooguit aan de lezer: wat vind jij? En waarom?”
Men zegt dat een boek pas tot leven komt als het gelezen wordt. Hoe ziet u het ‘co-auteurschap’ met uw lezers voor u?
“Ik gooi als schrijver een bal maar als er geen lezer is die de bal opvangt dan vindt er geen spel plaats en is er niets veranderd. Schrijvers creëren werelden om een connectie te bewerkstelligen; pas als een lezer een verhaal leest gebeurt er iets.”

“Literatuur lezen is vakantie vieren in de geest van de auteur. De lezer doet de herinrichting in de gedachtewereld van de schrijver: hij verschuift wat meubels en verft wat muurtjes. Een goede lezer is nieuwsgierig, onbevooroordeeld en denkt voor zichzelf.”

“Van een auteur mag de lezer verwachten dat hij zijn ambacht beheerst. Je kunt als schrijver een lezer slechts in zoverre raken als je talent dat toelaat. We beschikken allemaal, schrijver of geen schrijver, over interessante en valide verhalen. Het is mijn taak als schrijver een verhaal op zo’n manier op te schrijven dat het ook iets voor een ander iets kan betekenen.”

Is het inzetten van een ideaal zoals een kerkhof voor vergeten boeken daar een middel voor?
“Personages die het kerkhof bezoeken worden vrijgelaten; ze ontdekken het kerkhof zelf, in hun eigen tempo en maken hun eigen keuzes. Er wordt ze nooit iets aangewezen. Het kerkhof is een metafoor voor vergeten ideeën, gedachten en herinneringen. Het staat symbool voor het risico van het kwijtraken of niet meer waarderen van de kennis die we eeuwenlang hebben verzameld. Ik wil ermee zeggen: de wereld wacht op ons, ontdek het en maak het je eigen. Accepteer de wereld niet zoals die wordt gepresenteerd. Er zijn te veel mensen die zeggen wat je moet denken, zijn en voelen. Als kind al vond ik dat onoprecht en gevaarlijk.”

“Misschien is dat mijn missie wel: het aanmoedigen van onafhankelijkheid via literatuur. Door te lezen vul je je geest met de benodigde wapens om de wereld te ontcijferen.”

 

Nog geen reacties.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *